Uchambuzi Wa Kitabu: Before I Was CEO By Peter Vanham

UCHAMBUZI WA KITABU: BEFORE I WAS CEO BY Peter Vanham

Je, CEOs kabla ya kuwa CEOs walitokea wapi, na ni nini kiliwajenga kufika walipo?

Kumhusu Mwandishi

Peter Vanham ni mwandishi wa habari na mwandishi wa vitabu anayejikita katika masuala ya biashara, uchumi na uongozi. Ana elimu ya biashara na uchumi pamoja na uzoefu katika uandishi wa habari za biashara na uchumi, akiwahi kuandika kwa machapisho mbalimbali ya kimataifa.

Katika kitabu hiki, Vanham anachunguza maisha ya watu waliofikia nafasi za juu za uongozi wa kampuni. Badala ya kuanza na swali la “CEO huyu alifanikiwa vipi?”, anaenda nyuma zaidi na kuuliza:

“Kabla hajawa CEO alikuwa nani, alifanya nini, alipitia nini, na ni uzoefu gani ulimjenga?”

Kupitia mahojiano na viongozi mbalimbali wa kampuni kubwa, kitabu kinajaribu kuonyesha kwamba safari ya kuwa CEO si lazima iwe mstari wa moja kwa moja unaoanza na mtu kusema, “Nataka kuwa CEO.” Mara nyingi mtu hujenga uwezo, uzoefu, mahusiano, uamuzi na mtazamo kwa miaka mingi kabla hajafika kwenye nafasi hiyo.

Haya ni baadhi ya mafunzo muhimu ya kuondoka nayo.

1. Usikubali umri ukuambie umechelewa

Watu wengi huanza maisha wakiwa na ndoto kubwa. Lakini kadiri miaka inavyokwenda, baadhi yao huanza kupunguza matarajio yao na kuamini kwamba muda wao umepita.

Kitabu kinakukumbusha kutokufanya umri wa sasa kuwa hukumu ya maisha yako ya baadaye.

Huenda hujafika unapotaka kufika, lakini hiyo haimaanishi huwezi kujenga kitu kikubwa kuanzia ulipo sasa.

2. Kushindwa kwa leo si lazima kuwe hatima yako

Kuna nyakati ambazo mambo hayaendi kama ulivyotarajia. Unaweza kupoteza kazi, kushindwa katika biashara, kukataliwa au kufanya uamuzi ambao baadaye unaonekana haukuwa sahihi.

Usigeuze kushindwa kwa sasa kuwa utambulisho wako wa maisha yote.

Jifunze, rekebisha na endelea.

Ustahimilivu ni sehemu muhimu ya safari ndefu ya uongozi.

3. Kama unakitaka kitu, kuwa tayari kufanya machaguo

Ndoto peke yake haitoshi.

Unahitaji kufanya maamuzi yanayokusogeza karibu na kile unachotaka. Wakati mwingine hilo linaweza kumaanisha kubadilisha kazi, kuhamia eneo jingine, kukubali nafasi mpya au kuondoka mahali ambapo huoni tena nafasi ya kukua.

Usiwe mgumu kiasi cha kushindwa kunyumbulika unapokutana na fursa mpya.

4. Jifunze kuongoza kutoka ulipo

Uongozi hauanzi pale unapopewa cheo cha CEO.

Unaweza kuanza kuonyesha uongozi ukiwa mfanyakazi wa kawaida, meneja, mfanyabiashara mdogo au mwanachama wa timu.

Jiamini. Fanya kazi yako kwa moyo. Tafuta suluhisho badala ya kulalamikia matatizo. Kuwa na watu wanaokutia moyo na endelea kukuza udadisi wako.

Uongozi huanza kabla ya cheo.

5. Anza kwa kujenga uzoefu

Kama unatamani siku moja kuongoza kampuni, usidharau kuanza chini.

Kazi za mwanzo zinaweza kukupa kitu ambacho vitabu pekee haviwezi kukupa: uzoefu wa moja kwa moja.

Jifunze kutoka kwa watu, wateja, makosa, migogoro, mifumo na changamoto za kila siku.

Usipuuze kipindi ambacho bado hujawa mkubwa. Huenda ndicho kinachokujenga kwa ajili ya majukumu makubwa zaidi.

6. Jua unachotaka

Kuwa na maono ya kile unachotaka kujenga katika maisha yako.

Kisha jifunze kusema hapana kwa mambo ambayo yanakutoa kwenye mwelekeo huo.

Mtu anayesema ndiyo kwa kila fursa anaweza kujikuta akitumia muda mwingi kwenye mambo mengi bila kujenga jambo moja kwa kina.

7. Jua wakati wa kuvumilia na wakati wa kuondoka

Kuna mazingira ambayo yanahitaji uvumilie kwa sababu bado una mengi ya kujifunza.

Lakini pia kuna mazingira ambayo kukaa muda mrefu kunaweza kukuzuia kukua.

Kwa hiyo, ukiwa chini ya wengine, jifunze kutofautisha kati ya:

“Nahitaji kuvumilia ili nijifunze”

na

“Nahitaji kuondoka ili nikue.”

8. Tambua gharama ya uchaguzi wako wa maisha

Maisha ya uongozi na ujasiriamali yanaweza kuhitaji muda, safari, majukumu na kujitoa kwa kiwango kikubwa.

Kwa hiyo, maamuzi ya familia, ndoa, watoto, biashara na kazi yanapaswa kufanywa kwa kutambua majukumu yote yanayokuja pamoja nayo.

Si suala la kusema kwamba kuna umri au wakati mmoja unaofaa kwa kila mtu; bali ni kuelewa gharama na majukumu ya uchaguzi unaoufanya.

9. Usichague njia kwa kuangalia fedha pekee

Mapato ni muhimu, lakini si kila uamuzi wa kazi unapaswa kupimwa kwa mshahara pekee.

Jiulize pia:

• Je, nina shauku na jambo hili?
• Je, nitajifunza?
• Je, linanijenga?
• Je, linanipa nafasi ya kutumia uwezo wangu?
• Je, linaendana na aina ya maisha ninayotaka?

Fedha ni sehemu ya uamuzi, si lazima iwe uamuzi wote.

10. Wekeza mapema katika elimu, mafunzo na mifumo

Katika hatua za mwanzo, usiwekeze tu kwenye kupata fedha.

Wekeza pia kwenye uwezo wa kuzalisha fedha hizo.

Jifunze. Tafuta mafunzo. Jenga mifumo mizuri ya kazi. Elewa watu. Elewa biashara. Jenga uwezo wa kufanya maamuzi.

Kadiri uwezo wako unavyokua, ndivyo uwezo wako wa kubeba majukumu makubwa unavyoongezeka.

11. Jenga kitu kwa muda mrefu

Kama unataka kujenga taasisi, kampuni au kitu ambacho utajivunia, usitarajie matokeo makubwa kwa muda mfupi.

Mambo yenye thamani yanahitaji muda.

Usikubali tamaa ya mafanikio ya haraka ikufanye uvunje misingi ambayo inapaswa kukujenga kwa muda mrefu.

12. Chagua watu kwa uwezo, si kwa umri pekee

Unapojenga timu au mtandao wa watu wanaokuzunguka, usiwapime watu kwa umri pekee.

Angalia:

• Uwezo wao.
• Ujuzi wao.
• Tabia zao.
• Uwezo wa kutatua matatizo.
• Matokeo wanayoweza kuzalisha.
• Namna wanavyokamilisha udhaifu wako.

Wakati mwingine mtu mdogo kwako anaweza kuwa na ujuzi ambao wewe huna.

13. Jua udhaifu wako

Kiongozi anayejijua anajua pia maeneo ambayo si nguvu zake.

Usifiche udhaifu wako kwa sababu tu unaogopa kuonekana hujui.

Tambua udhaifu, jifunze kuupunguza na, inapowezekana, jizungushe na watu wanaokamilisha maeneo ambayo wewe una udhaifu.

14. Kuwa tayari maisha yakuelekeze kwenye fursa usiyotarajia

Si kila kitu katika safari yako kitaenda kama ulivyopanga.

Wakati mwingine fursa kubwa inaweza kutokea kupitia kazi ambayo hukuipanga, mtu ambaye hukutarajia kukutana naye au mazingira ambayo hukuyatengeneza mwenyewe.

Kuwa na maono, lakini pia uwe na uwezo wa kunyumbulika.

15. Usijaribu kupanga kila kitu

Mipango ni muhimu, lakini maisha yana mambo ambayo huwezi kuyadhibiti yote.

Fanya kazi kwa bidii, jiandae, chukua hatua na uwe tayari kurekebisha mwelekeo unapopata taarifa mpya.

Usipange maisha kiasi cha kukosa nafasi ya kuitikia fursa.

16. Usisubiri kila kitu kiwe tayari

Fursa nyingi zinahitaji hatua.

Kuna watu wanaotumia muda mwingi kusubiri wakati sahihi, mtaji sahihi, watu sahihi au mazingira sahihi.

Lakini wakati mwingine hatua ya kwanza ndiyo inayokupa taarifa utakazohitaji kwa hatua inayofuata.

Usisubiri maisha yaanze; anza kufanya.

17. Uliza maswali ya kina

Unapokuwa karibu na watu wenye uzoefu, usipoteze nafasi hiyo.

Uliza maswali yanayokusaidia kuelewa:

• Kampuni inaendeshwaje?
• Maamuzi makubwa yanafanywaje?
• Changamoto kubwa ni zipi?
• Watu wazuri huajiriwaje?
• Makosa makubwa hufanywaje?
• Ni ujuzi gani unaotofautisha viongozi?

Maswali mazuri yanaweza kukupa maarifa ambayo usingeyapata kwa kuangalia tu.

18. Usikimbilie kuwa CEO

Hili ni mojawapo ya mawazo muhimu katika kitabu.

Wakati mwingine mtu anapokuwa anahangaika sana kutafuta cheo, anaweza kupuuza kazi inayopaswa kumjengea uwezo wa kubeba cheo hicho.

Badala ya kuuliza kila siku:

“Nitakuwa CEO lini?”

jiulize:

“Leo ninajenga uwezo gani ambao utanifanya niwe tayari kwa jukumu kubwa zaidi?”

Cheo kinaweza kuwa matokeo ya safari ya kujenga uwezo, si lazima kiwe mwanzo wa safari.

19. Sikiliza mawazo makubwa ya wengine

Kama unataka watu wasikilize mawazo yako, jifunze pia kusikiliza mawazo yao.

Kiongozi mzuri hahitaji kuwa mtu mwenye mawazo yote.

Anahitaji kuwa mtu anayeweza kutambua wazo zuri linapotoka kwa mtu mwingine na kulipa nafasi.

20. Acha kizuri ukifuate kilicho bora kwa muda mrefu

Usikimbilie kubadilisha kila kitu kwa sababu tu kuna kitu kipya.

Wakati mwingine uwekezaji mkubwa zaidi ni miaka 10 au 15 ya kujenga uwezo wako.

Jifunze. Fanya kazi. Jenga uzoefu. Kua.

Uwekezaji mkubwa unaoweza kuufanya ni kuendelea kujijenga mwenyewe.

21. Tafuta vyanzo vya hamasa

Katika safari ndefu, hamasa inaweza kupanda na kushuka.

Baadhi ya mambo yanayoweza kukusaidia ni:

1. Penda unachokifanya.
2. Tafuta changamoto mpya.
3. Endelea kusonga kama mtu anayeendesha baiskeli.
4. Jiulize maswali.
5. Fanya kazi na timu.
6. Zungumza na watu bora kuliko wewe katika maeneo fulani.

Lengo si kuwa na hamasa kila siku, bali kujenga mazingira yanayokusaidia kuendelea kusonga.

22. Kubali kuchafuka mwanzoni

Kabla hujawa mzuri, mara nyingi utakuwa mbaya.

Kabla hujawa na uzoefu, utakosea.

Kabla hujajenga kitu kizuri, unaweza kupitia vipindi vya kuchanganyikiwa, kukataliwa na kushindwa.

Usiogope kipindi hicho.

Maanguko yanaweza kuwa sehemu ya kujifunza, ikiwa utajifunza kutokana nayo.

23. Mwenza wa maisha ni sehemu ya safari

Safari ya uongozi na ujenzi wa mambo makubwa inaweza kuathiri familia.

Kwa hiyo, uchaguzi wa mwenza wa maisha na namna ya kujenga familia vinaweza kuwa na umuhimu mkubwa katika safari ya mtu.

Badala ya kuangalia ndoa kama jambo linalopaswa kukuzuia kufanikiwa, ni muhimu kuangalia namna familia inavyoweza kujengwa kuwa chanzo cha utulivu, ushirikiano na msaada.

24. Ukiwa katika mazingira magumu, jifunze kusoma mazingira

Katika mazingira ya biashara yenye mabadiliko makubwa ya kisiasa, kiuchumi au kijamii, uongozi unahitaji uwezo wa kusikiliza na kuchunguza.

Usikimbilie kuamua kabla hujaelewa mazingira.

Sikiliza. Tazama. Kusanya taarifa. Unganisha dots. Kisha amua.

25. Jifunze wakati wa kulinda mafanikio

Kuna kipindi cha maisha ambacho kazi kubwa ni kujenga.

Lakini kunaweza pia kufika kipindi ambacho jambo ulilolijenga tayari linafanya vizuri na changamoto kubwa inakuwa kulilinda lisiharibike.

Usitumie nguvu zote kutafuta jambo jipya wakati hujalinda vizuri kile ulicho nacho tayari.

26. Ukishafanya uamuzi sahihi, chukua hatua

Uamuzi usiofuatiwa na hatua hauna thamani kubwa.

Kama umechunguza jambo, umeelewa mazingira na umefanya uamuzi, wakati mwingine kinachohitajika ni ujasiri wa kuutekeleza.

27. Toa thamani na timiza ahadi zako

Kama umeahidi kufanya jambo, lifanye.

Uaminifu katika uongozi haujengwi na maneno mengi bali na tofauti kati ya kile unachosema na kile unachofanya.

Usiseme tu unachoweza kufanya; fanya kile ulichosema utafanya.

28. Ukuaji wa kipato uende sambamba na ukuaji wa uwezo

Kadiri majukumu na mapato yako yanavyokua, hakikisha uwezo wako nao unakua.

Usiwe na kipato kikubwa kuliko uwezo wako wa kufanya maamuzi, kusimamia watu, kuelewa fedha na kubeba majukumu.

Ukuaji wa nje unahitaji ukuaji wa ndani.

29. Kupanda ngazi kunahitaji maandalizi na matokeo

Nafasi kubwa huja na matarajio makubwa.

Kwa hiyo, usitegemee cheo pekee.

Jenga rekodi ya matokeo. Jenga uwezo. Jenga uaminifu. Jenga uzoefu.

Unapokuwa tayari kubeba jukumu kubwa, nafasi inaweza kuwa na maana zaidi kuliko unapokuwa unaitafuta nafasi bila kujenga uwezo wa kuibeba.

30. Jifunze ujuzi wa uongozi kabla hujapewa cheo cha juu

Kuna mambo ambayo ni muhimu kujifunza mapema:

• Kukabiliana na hofu.
• Kugatua majukumu.
• Kujua namna ya kuajiri.
• Kujua wakati wa kumwondoa mtu ambaye hafai kwa jukumu.
• Kujiamini bila kutawaliwa na maoni ya kila mtu.
• Kujenga mahusiano yenye tija badala ya kukusanya watu wengi tu.

Haya ni maarifa ambayo yanaweza kukusaidia unapobeba majukumu makubwa zaidi.

HITIMISHO

Moja ya ujumbe mkubwa wa Before I Was CEO ni kwamba kuwa CEO si lazima kuanze na uamuzi wa kuwa CEO.

Mara nyingi huanza na miaka ya kujenga uwezo.

Unaanza katika nafasi ndogo. Unafanya kazi. Unakutana na changamoto. Unafanya makosa. Unajifunza. Unakutana na watu. Unabadilisha mwelekeo. Unachukua majukumu makubwa zaidi. Unajenga rekodi ya matokeo.

Na wakati mwingine, baada ya miaka mingi ya safari hiyo, unajikuta umefika kwenye nafasi ambayo hapo awali ulikuwa ukiitazama kwa mbali.

Kwa hiyo, kama leo unatamani kuwa CEO, usitumie nguvu zako zote kutafuta cheo cha CEO.

Tumia nguvu zako kujenga uwezo wa CEO.

Jifunze kuongoza.

Jifunze kufanya maamuzi.

Jifunze watu.

Jifunze biashara.

Jifunze fedha.

Jifunze kuuza.

Jifunze kusikiliza.

Jifunze kutatua matatizo.

Jenga matokeo.

Kwa sababu cheo kinaweza kupewa mtu, lakini uwezo wa kubeba cheo hujengwa kwa muda.

Na usikimbilie kupanda ngazi kama roketi.

Jenga msingi. Jenga uwezo. Jenga matokeo. Kisha ruhusu safari ikufikishe unapopaswa kufika.