Uchambuzi wa kitabu Hot Seat by Dan Shapiro.

Uchambuzi wa kitabu Hot seat by dan shapiro.

Mwongozo wa Kuanzisha, Kujenga na Kuongoza Kampuni Yenye Mafanikio Ukiwa CEO

Kumhusu Mwandishi

Dan Shapiro ni mjasiriamali, mwanzilishi wa kampuni, mwekezaji na mshauri anayeshiriki uzoefu wake katika kujenga na kuendesha kampuni.

Amehusika katika kuanzisha kampuni kadhaa, zikiwemo Ontela na Sparkbuy, ambayo baadaye ilinunuliwa na Google. Uzoefu huu unampa nafasi ya kuzungumzia ujasiriamali si kama nadharia pekee, bali kama safari yenye maamuzi magumu, kutafuta mtaji, kuajiri watu, kujenga bidhaa, kuongoza timu na kukabiliana na changamoto za ukuaji.

Katika Hot Seat, Shapiro anatupitisha kwenye kile anachokiita kwa maana pana “kiti cha moto” cha CEO—nafasi yenye wajibu mkubwa, maamuzi yasiyo na uhakika, shinikizo na uwajibikaji mkubwa.

Kitabu kinagusa maeneo makuu matano:

1. Kuanzisha kampuni.
2. Kutafuta mtaji.
3. Uongozi.
4. Usimamizi.
5. Kujenga kampuni yenye thamani na kufikia hatua inayofuata.

A. KUANZISHA KAMPUNI

1. Kukaa kwenye kiti cha CEO kunahitaji kujifunza

Unapokuwa mwanzilishi na CEO, si lazima uwe unajua kila kitu kuhusu kazi utakayokutana nayo.

Unaweza kujikuta ukihitaji kufanya mambo ambayo hukuwahi kuyafanya:

• Kuajiri watu.
• Kutafuta mtaji.
• Kuuza wazo.
• Kujenga bidhaa.
• Kuandika mpango wa biashara.
• Kusimamia fedha.
• Kuwa sura ya kampuni.
• Kuuza maono.
• Kujenga kitu wakati bado huna rasilimali za kutosha.

Hii ndiyo hali halisi ya mwanzo wa ujasiriamali.

CEO mzuri si yule anayejua kila kitu; ni yule anayejua anachokijua, anachokikosa na watu gani wanaweza kumsaidia kujifunza au kukitekeleza.

2. Ujasiriamali ni kuchukua hatua kuelekea fursa

Ujasiriamali unahitaji uwezo wa kuona fursa na kuchukua hatua hata wakati huna uhakika kwamba kila rasilimali utakayohitaji tayari ipo.

Haimaanishi kufanya mambo bila mpango.

Inamaanisha kutokuruhusu ukosefu wa kila kitu ukuzuie kuanza.

Anza na ulicho nacho, jifunze unachokikosa, kisha jenga hatua inayofuata.

3. Jifunze kutoka kwa watu wenye uzoefu

Moja ya faida kubwa kwa CEO ni kuwa karibu na watu wenye maarifa ambayo yeye hana.

Tafuta muda wa kuzungumza na:

• Wajasiriamali wenye uzoefu.
• Wawekezaji.
• Waanzilishi wengine.
• Washauri.
• Wateja.
• Watu waliowahi kupitia changamoto unazokutana nazo.

Usisikilize ili tu ukubali kila wanachosema.

Sikiliza ili upate mtazamo mpya wa tatizo lako.

4. “Hot Seat” ni kiti cha uwajibikaji

Kuwa CEO kunaweza kumaanisha kufanya maamuzi wakati hujui matokeo yake kwa uhakika.

Unaweza kuchelewa kulala kwa sababu ya:

• Mtaji.
• Wafanyakazi.
• Wateja.
• Bidhaa.
• Ushindani.
• Fedha.
• Maamuzi ya kimkakati.

Ndiyo maana kiti cha CEO ni “hot seat”.

Mamlaka makubwa yanaambatana na uwajibikaji mkubwa.

B. MASWALI YA MWANZILISHI

5. Jiulize maswali matatu muhimu

Kama CEO, jiulize mara kwa mara:

1. Tunapaswa kufanya nini?
2. Shabaha yetu ni ipi?
3. Kwa nini mimi ndiye ninayepaswa kuongoza hili?

Haya si maswali ya siku ya kwanza pekee.

Kadiri kampuni inavyokua, mazingira yanabadilika. Kwa hiyo CEO anapaswa kuendelea kuyapitia.

Kazi ya CEO si kukaa kwenye nafasi tu; ni kuhakikisha kampuni inaelekea mahali sahihi.

6. Chagua jambo lako kuu

CEO anaweza kuwa na majukumu mengi, lakini ni muhimu kuwa na jambo moja kuu analolisimamia kwa umakini mkubwa.

Jiulize:

“Ni jambo gani nikilifanya vizuri litaongeza kwa kiasi kikubwa nafasi ya kampuni kufanikiwa?”

Hilo linaweza kuwa:

• Bidhaa.
• Timu.
• Wateja.
• Mtaji.
• Mkakati.
• Ukuaji.

Usiruhusu shughuli nyingi zikufanye usijue jambo gani ni la msingi zaidi.

7. Usipuuze watu wanaokutakia mema

Mwanzo wa kampuni unaweza kuwa kipindi cha hisia nyingi na kujiamini kupita kiasi.

Usipuuze watu wanaokupa ushauri wa kweli kwa sababu tu hawakubaliani na wewe.

Sikiliza.

Chuja.

Chukua kinachofaa.

Mjasiriamali anayefikiri hawezi kukosolewa anajinyima chanzo muhimu cha kujifunza.

8. Mwanzilishi mwenza anaweza kuwa nguvu kubwa

Kuwa na mwanzilishi mwenza kunaweza kukupa mtu wa kushirikiana naye katika:

• Maamuzi.
• Majukumu.
• Changamoto.
• Ujuzi.
• Mtazamo.
• Uwajibikaji.

Lakini mwanzilishi mwenza si suluhisho la kila kampuni.

Muhimu zaidi ni kuwa na mtu ambaye:

• Anaendana na maono.
• Ana uwezo unaokamilisha wako.
• Anaweza kubeba mzigo.
• Mnaweza kutatua migogoro.
• Mnaelewana kuhusu umiliki na majukumu.

Kabla ya kuanzisha kampuni pamoja, zungumzeni kwa uwazi kuhusu pesa, umiliki, majukumu, maamuzi na nini kitatokea kama mmoja wenu ataondoka.

9. Tatua migogoro mapema

Migogoro midogo ikiachwa inaweza kuwa mikubwa.

Waanzilishi wanapokuwa na tofauti kuhusu:

• Fedha.
• Umiliki.
• Maamuzi.
• Majukumu.
• Mwelekeo wa kampuni.

wasisubiri mpaka tatizo liwe kubwa.

Tatizo dogo linalozungumziwa mapema ni rahisi zaidi kulitatua kuliko tatizo kubwa linalofichwa kwa muda mrefu.

10. Unaweza pia kuanzisha peke yako

Si lazima kila kampuni iwe na waanzilishi wawili au zaidi.

Unaweza kuanza mwenyewe ikiwa una uwezo wa kubeba majukumu muhimu na kupata watu wengine wa kukusaidia pale inapohitajika.

Swali si:

“Nina mwanzilishi mwenza?”

Swali ni:

“Nina uwezo wa kujenga kampuni hii kwa mfumo ninaouchagua?”

C. JENGA KAMPUNI, SI WAZO PEKEE

11. Andika mnachotaka kujenga

Kama mnaanzisha kampuni pamoja, kaa chini na mwanzilishi mwenza wako na andikeni:

• Tunafanya nini?
• Tunamtumikia nani?
• Tunatatua tatizo gani?
• Kwa nini tatizo hili ni muhimu?
• Kwa nini sisi?
• Tunapataje mapato?

Kuandika kunalazimisha mawazo yaliyokuwa kichwani yawe wazi.

12. Punguza mawazo mengi

Wajasiriamali wanaweza kuwa na mawazo mengi mazuri.

Tatizo si ukosefu wa mawazo.

Tatizo ni kutaka kuyafanya yote kwa wakati mmoja.

Chagua machache yenye umuhimu mkubwa.

Mawazo 20 yasiyotekelezwa yana thamani ndogo kuliko wazo moja lililofanyiwa kazi vizuri.

13. Kampuni hupitia hatua za ukuaji

Katika mwanzo, kampuni inaweza kutegemea mtaji wa waanzilishi.

Baadaye inaweza kuanza kupata mapato au kuvutia wawekezaji.

Kadiri inavyokua, huanza kuwa na:

• Wafanyakazi zaidi.
• Mifumo.
• Mapato yaliyoimarika.
• Wateja wengi zaidi.
• Majukumu yaliyogawanywa.

Kila hatua ina changamoto zake.

Usiongoze kampuni ya hatua ya tatu kwa fikra za kampuni ya hatua ya kwanza.

14. Wazo pekee halina thamani ya kibiashara

Kuwa na wazo zuri si sawa na kuwa na biashara nzuri.

Biashara inahitaji:

Tatizo → Suluhisho → Mteja → Thamani → Malipo → Mfumo wa kuendelea.

Kazi ya CEO ni kuhakikisha mambo hayo yanaanza kufanya kazi katika ulimwengu halisi.

Usipende wazo lako kuliko ushahidi wa soko.

D. KUTAFUTA MTAJI

15. Tafuta wawekezaji sahihi

Si kila mtu mwenye pesa ni mwekezaji anayekufaa.

Mchunguze mwekezaji:

• Anawekeza katika sekta gani?
• Anawekeza katika hatua gani za kampuni?
• Kiasi gani huwa anawekeza?
• Ana uhusiano gani wa kibiashara?
• Anaweza kukusaidia zaidi ya fedha?

Kuwa na orodha ya wawekezaji unaowalenga badala ya kusubiri bahati.

16. Jenga mtandao wa wawekezaji

Nenda kwenye:

• Mikutano.
• Matukio ya biashara.
• Networking.
• Mikutano ya wajasiriamali.
• Maonesho.
• Vikao vya sekta yako.

Lengo si kuomba pesa kila unapokutana na mtu.

Jenga mahusiano kabla hujayahitaji.

17. Usijenge pitch kwa ajili ya kufundisha; ijenge kwa ajili ya kueleweka

Unapowasilisha kampuni kwa mwekezaji, usimimine taarifa nyingi bila mpangilio.

Mwekezaji anahitaji kuelewa kwa haraka:

1. Kampuni yako ni ipi?
2. Tatizo ni lipi?
3. Soko ni kubwa kiasi gani?
4. Suluhisho lako ni lipi?
5. Kwa nini wewe?
6. Washindani ni akina nani?
7. Unapataje mapato?
8. Timu yako ina uwezo gani?
9. Unahitaji mtaji kiasi gani?
10. Mtaji huo utatumika kufanya nini?

Pitch nzuri haifanyi mwekezaji ajue kila kitu; inamfanya aelewe mambo muhimu na atake kujua zaidi.

18. Usiseme huna washindani

Kauli:

“Hatuna washindani.”

inaweza kuibua swali kubwa.

Kama watu wana tatizo, kuna uwezekano tayari wanatumia njia fulani kulitatua.

Mshindani wako si lazima awe kampuni inayouza bidhaa inayofanana na yako.

Anaweza kuwa:

• Bidhaa mbadala.
• Huduma mbadala.
• Mfumo wa zamani.
• Kufanya mwenyewe.
• Kutofanya chochote.

Eleza kwa nini mteja atakuchagua wewe badala ya njia nyingine.

19. Uwasilishaji wako uwe rahisi na wenye ushahidi

Takwimu, graph na picha zitumike kusaidia kueleza hoja, si kuifanya presentation iwe ngumu.

Onyesha:

• Data muhimu.
• Ukuaji.
• Wateja.
• Mapato ikiwa yapo.
• Gharama.
• Model ya biashara.
• Timu.
• Mpango wa matumizi ya mtaji.

Usisome slides.

Jua unachowasilisha mpaka uweze kukieleza hata kama projector imezimika.

E. UONGOZI WA CEO

20. Kazi kubwa ya CEO ni kujenga timu

Kampuni haiwezi kukua kwa kutegemea nguvu za mwanzilishi pekee.

CEO anapaswa kutafuta watu wenye uwezo na kuwapa nafasi ya kufanya kazi wanazoweza kufanya vizuri.

Timu bora humwezesha CEO kufanya kazi ya CEO badala ya kuzama kwenye kila kazi ya kampuni.

21. Linda maono ya kampuni

Maono yanaweza kupotea kampuni inapokua.

Wafanyakazi wapya wanaweza wasijue kampuni ilianzishwa kwa nini.

CEO anapaswa kuhakikisha watu wanaelewa:

Tunaenda wapi?
Kwa nini tunaenda huko?
Na kwa nini kazi yetu ni muhimu?

22. Kuwa mwana-mkakati mkuu

CEO si msimamizi wa ratiba pekee.

Anapaswa kuangalia mbele:

• Soko linaenda wapi?
• Ushindani unabadilika vipi?
• Hatari iko wapi?
• Fursa iko wapi?
• Kampuni inapaswa kuwekeza wapi?
• Ni nini tunapaswa kuacha kufanya?

CEO anapaswa kuhakikisha kampuni haifanyi kazi nyingi huku ikisahau jambo muhimu.

23. CEO anapaswa kuwa sehemu ya kutafuta mtaji

Kwa kampuni inayotafuta uwekezaji, CEO ana nafasi muhimu katika kuwasilisha:

• Maono.
• Uwezo wa timu.
• Fursa ya soko.
• Mkakati.
• Uwezo wa kutekeleza.

Wawekezaji mara nyingi wanatazama si wazo pekee, bali pia watu wanaotaka kulitekeleza.

24. Jenga mahusiano muhimu

CEO anapaswa kujenga mahusiano yanayoweza kuwa muhimu kwa kampuni:

• Wateja wakubwa.
• Wawekezaji.
• Washirika.
• Waanzilishi wengine.
• Wataalamu.
• Wadau wa sekta.

Lakini mahusiano haya yajengwe kwa thamani na uaminifu, si kwa kuwatafuta watu wenye madaraka kwa ajili ya kujinufaisha.

25. CEO ndiye mfano wa utamaduni

Utamaduni wa kampuni haujengwi na poster iliyowekwa ukutani.

Unajengwa na kile viongozi wanachofanya kila siku.

Kama unataka:

• Uaminifu, uwe mwaminifu.
• Nidhamu, uwe na nidhamu.
• Huduma bora, toa huduma bora.
• Uwajibikaji, uwajibike.
• Ubora, usiridhike na uzembe.

Wafanyakazi hujifunza zaidi kutoka kwa tabia ya viongozi kuliko kauli zao.

F. KUGATUA MAJUKUMU

26. Usifanye kila kitu milele

Mwanzoni unaweza kulazimika kufanya karibu kila kitu.

Lakini kampuni inapokua, ukifanya kila kitu mwenyewe unakuwa kikwazo cha ukuaji.

Mambo yanayoweza kugatuliwa kadiri kampuni inavyokua yanaweza kujumuisha:

• Teknolojia.
• Operations.
• Mauzo.
• Kazi za kila siku za usimamizi.

CEO anapaswa kubaki kwenye maeneo ambayo yanahitaji uongozi wake wa moja kwa moja.

27. Kanuni tatu za kugatua

Kabla ya kugatua jukumu:

Mosi: Fahamu unachotaka kifanyike.

Pili: Mpe mtu mwenye uwezo na mamlaka yanayolingana na jukumu hilo.

Tatu: Mpe mazingira ya kufanikiwa, kisha fuatilia matokeo bila kumuingilia kila sekunde.

Kugatua si kusema:

“Fanya hivi.”

Kugatua ni kusema:

“Hili ndilo jukumu, haya ndiyo matokeo tunayotarajia, hizi ndizo rasilimali ulizonazo; nenda ukalifanye.”

G. USIMAMIZI

28. CEO anapaswa kusimamia mfumo mzima

Usimamizi wa CEO unahusu kuhakikisha kampuni inafanya kazi kama mfumo mmoja.

Hii inahusisha:

• Mkakati.
• Watu.
• Utamaduni.
• Fedha.
• Mawasiliano.
• Uendeshaji.
• Utendaji.
• Bodi ya wakurugenzi.

CEO anapaswa pia kujisimamia mwenyewe.

Kampuni inayohitaji CEO kufanya kila kitu si kampuni inayojitegemea bado.

29. Jua wakati wa kusikiliza na wakati wa kuamua

CEO mzuri si mtu anayesema kila mara:

“Mimi ndiye boss.”

Na pia si mtu anayekataa kufanya maamuzi.

Anapaswa kujua wakati wa:

• Kusikiliza.
• Kujadiliana.
• Kuuliza.
• Kukubali kukosolewa.
• Kufanya uamuzi.
• Kuwajibisha.

Uongozi si kushinda kila mabishano; ni kufanya maamuzi yanayolinda mustakabali wa kampuni.

H. KUMALIZA GAME NA KUJENGA URITHI

Kampuni inapofikia hatua ya ukuaji, CEO anapaswa kujiuliza:

“Tumefika wapi?”

“Tunataka kwenda wapi?”

“Kampuni inaweza kuendelea bila mimi kufanya kila kitu?”

Hapo ndipo tunapoona tofauti kati ya kujenga kazi ya kujiajiri na kujenga kampuni yenye mfumo.

Kampuni yenye thamani inaweza kuwa na chaguzi mbalimbali za baadaye, kulingana na mazingira yake:

• Kuendelea kukua.
• Kuongeza wawekezaji.
• Kuungana na kampuni nyingine.
• Kununuliwa.
• Kubaki chini ya waanzilishi.
• Kumkabidhi uongozi kizazi au timu nyingine.

Jambo muhimu ni kujenga kampuni ambayo ina thamani hata zaidi ya uwepo wa mwanzilishi wake.

Hot Seat inatupa picha halisi kwamba kuwa CEO si kuvaa cheo na kukaa kwenye ofisi kubwa.

Ni kubeba wajibu.

Ni kufanya maamuzi wakati huna taarifa zote.

Ni kutafuta watu sahihi.

Ni kuuza maono kabla hayajatimia.

Ni kutafuta mtaji wakati kampuni bado haijajijengea jina.

Ni kujenga mifumo.

Ni kusimamia utamaduni.

Ni kujua nini ufanye mwenyewe na nini uwape wengine.

Na zaidi ya yote, ni kujenga kampuni ambayo haihitaji uwepo wako kila dakika ili iweze kufanya kazi.

Funzo la mwisho:

Usijenge kampuni ambayo wewe ndiye injini pekee. Jenga kampuni yenye injini, mfumo na watu wanaoweza kuiendesha hata unapokuwa haupo.

Hapo ndipo CEO anaanza kutoka kwenye “kufanya kila kitu” na kuingia kwenye jukumu la kweli la kujenga kitu kinachoweza kukua.