Uchambuzi wa Kitabu: Forever Employable by Jeff Gothelf.
Mbinu 5 za kulifanya suala la ajira lisiwe wewe kulitafuta, bali fursa zianze kukutafuta
Mwandishi: Jeff Gothelf
Kumhusu Mwandishi
Jeff Gothelf ni mwandishi, mshauri, mzungumzaji na mkufunzi anayefanya kazi na taasisi na kampuni katika maeneo ya bidhaa, uongozi, utamaduni wa kazi na namna ya kujenga mashirika yanayoweza kujifunza na kubadilika.
Safari yake ni mfano wa mtu ambaye hakubaki kwenye mstari mmoja wa kazi maisha yake yote. Alianza kama mfanyakazi, akajenga uzoefu, akakua katika majukumu ya uongozi na baadaye akabadilisha namna alivyofanya kazi.
Katika Forever Employable, anatupeleka kwenye swali muhimu:
“Nini kingetokea kama badala ya kutegemea mwajiri mmoja akupe usalama wa kazi, ungejenga uwezo ambao ungefanya watu waanze kukutafuta kwa sababu ya kile unachokijua na unachoweza kufanya?”
Hili si suala la kuacha ajira leo na kuanza biashara kesho.
Ni suala la kujenga uwezo, utaalamu, jina na mtandao ambao unaweza kukupa fursa mbalimbali hata kama mazingira ya kazi yatabadilika.
UTANGULIZI: USALAMA WA AJIRA UMEBADILIKA
Dunia ya kazi imebadilika.
Uwezo wa mtu kuwa na kazi moja kwa muda mrefu haupaswi kumfanya aache kujenga uwezo wake binafsi.
Jiulize maswali haya mawili:
Mwajiri wangu akiniambia kesho kwamba nafasi yangu haipo tena, ninaweza kuendelea vipi?
Na:
Kama fursa kubwa inayohitaji ujuzi wangu itatokea, watu wanaonifahamu watajua kwamba mimi ndiye mtu wa kuwasiliana naye?
Maswali haya yanakulazimisha kufikiria zaidi ya mshahara wa mwezi.
Yanakulazimisha kujenga ajira ambayo haitegemei mwajiri mmoja.
MISINGI 5 YA KUJENGA UWEZO WA KUWA “FOREVER EMPLOYABLE”
1. USIACHE ROHO YA UJASIRIAMALI
Ujasiriamali hapa si lazima uwe na kampuni kubwa.
Ni namna ya kufikiri.
Ni uwezo wa kuona fursa, kutambua tatizo na kujiuliza:
“Ninaweza kutengeneza thamani gani hapa?”
Badala ya kusubiri mtu akupatie nafasi, anza kujenga kitu ambacho kinaweza kuwa na thamani kwa wengine.
Mtu mwenye fikra za kijasiriamali haulizi tu:
“Nani atanipa kazi?”
Anaanza pia kuuliza:
“Ni tatizo gani ninaweza kulitatua?”
2. KUZA KUJIAMINI KUPITIA UWEZO
Kujiamini kwa maana ya kujipa moyo pekee hakutoshi.
Kujiamini kwa muda mrefu hujengwa na:
Ujuzi + uzoefu + maandalizi + matokeo.
Kadiri unavyokuwa na uwezo mkubwa katika eneo fulani, ndivyo unavyoweza kwenda sokoni ukiwa na kitu cha thamani cha kutoa.
Usijenge tu picha ya mtu anayejua.
Jenga uwezo wa kweli wa kufanya.
3. KUWA MJIFUNZAJI WA KUDUMU
Ujuzi una thamani, lakini thamani yake inaweza kupungua mazingira yanapobadilika.
Kwa hiyo, usiweke elimu yako mwisho.
Soma vitabu.
Sikiliza podcast.
Hudhuria mafunzo.
Zungumza na wataalamu.
Jifunze kutoka kwa wateja.
Fuatilia mabadiliko katika sekta yako.
Na muhimu zaidi:
Tumia unachojifunza.
Mtu anayejifunza lakini hatumii maarifa yake anaweza kuwa na taarifa nyingi bila kujenga uwezo unaotambulika sokoni.
4. JIBORESHE MARA KWA MARA
Kujifunza ni kupata maarifa.
Kujiboresha ni kuyatumia kubadilisha namna unavyofanya mambo.
Jiulize:
- Ninafanya nini vizuri?
- Ninafanya nini vibaya?
- Ni kitu gani kinaweza kufanywa kwa ufanisi zaidi?
- Ni tabia gani inanizuia?
- Ni ujuzi gani ninaohitaji kuongeza?
Usifikiri kuna njia moja tu ya kufanya jambo.
Uwezo wa kuona njia nyingine ni sehemu ya kujiboresha.
5. WEKEZA KWAKO MWENYEWE
Kuna uwekezaji ambao ukipotea unaweza kuanza tena.
Lakini uwezo unaojenga ndani yako unaweza kuendelea kukufungulia milango mbalimbali.
Kwa hiyo, jitazame kama mradi unaoendelea kujengwa.
Wekeza kwenye:
- Maarifa.
- Ujuzi.
- Uzoefu.
- Mahusiano.
- Afya ya mwili na akili.
- Jina lako la kitaaluma.
- Uwezo wa kuwasiliana.
Usiwe tu mfanyakazi wa kampuni; kuwa pia mmiliki wa mtaji wako wa maarifa na uwezo.
KWA NINI UJENGE “AJIRA YAKO” MWENYEWE?
Kuna sababu muhimu ya kuanza kufikiria hivi.
1. Kazi uliyonayo leo si lazima iwepo milele
Sekta hubadilika, teknolojia hubadilika, kampuni hubadilika na majukumu hubadilika.
2. Ujuzi una ushindani
Watu wapya wanaingia sokoni wakiwa na ujuzi mpya.
Kwa hiyo, kile kilichokufanya uwe muhimu miaka mitano iliyopita huenda kisitoshe miaka ijayo.
3. Fursa nzuri si nyingi kila wakati
Nafasi fulani zinaweza kuwa chache, huku watu wanaozihitaji wakiwa wengi.
4. Huwezi kutegemea bahati
Ni bora kujenga uwezo na sifa zinazokufanya uwe rahisi kuonekana kuliko kusubiri nafasi ijitokeze.
5. Unaweza kujenga thamani yako nje ya kampuni moja
Kampuni moja inaweza kuwa mwajiri wako.
Lakini jina lako, ujuzi wako, uzoefu wako na mtandao wako vinaweza kuwa mali yako ya muda mrefu.
MASWALI 3 YA KUJIULIZA
Kabla hujaanza kujenga chapa yako binafsi, jiulize:
1. Nani anakujua nje ya watu wako wa karibu?
Je, kuna watu katika sekta yako ambao hawajawahi kukutana nawe lakini wanajua unachofanya?
2. Fursa ikitokea leo, kwa nini wakuchague wewe?
Ni kitu gani unacho ambacho kinaweza kukutofautisha?
3. Wakiamua kukutafuta, watakupata wapi?
Hapa ndipo umuhimu wa personal brand na jukwaa lako unapokuja.
Kama watu hawajui unachofanya, hata ukiwa na uwezo mkubwa, wanaweza wasiwe na sababu ya kukutafuta.
HATUA 5 ZA KUJENGA AJIRA INAYOKUTAFUTA
1. SIMIKA BENDERA YAKO — PLANT A FLAG
Chagua eneo ambalo unataka kujulikana nalo.
Hii ndiyo “bendera” yako.
Inaweza kutokana na:
- Ujuzi ulionao.
- Uzoefu wako.
- Tatizo unalolielewa vizuri.
- Jambo unalolipenda.
- Eneo ambalo unaona unaweza kuongeza thamani.
Kwa mfano, mtu anaweza kuamua:
“Nataka kujulikana kwa kusaidia wafanyabiashara wadogo kuboresha mauzo.”
Hapo ameanza kusimika bendera.
Usijaribu kujulikana kwa kila kitu kwa wakati mmoja.
Chagua eneo.
Lifanyie kazi.
Lifundishe.
Andika kuhusu hilo.
Ongea kuhusu hilo.
Tatua matatizo yanayohusiana na hilo.
Rudia kwa muda mrefu.
Lengo ni kufikia mahali ambapo mtu anapokuwa na tatizo katika eneo hilo, jina lako linaanza kuja akilini.
Bendera yako inahitaji jukwaa
Jukwaa linaweza kuwa:
- LinkedIn.
- Instagram.
- YouTube.
- Podcast.
- Blog.
- Semina.
- Vitabu.
- Warsha.
- Jumuiya unayoiongoza.
Bendera bila jukwaa inaweza kuwa vigumu kuonekana.
2. SIMULIA HADITHI YA BENDERA YAKO
Baada ya kuchagua eneo lako, watu wanahitaji kujua:
Wewe ni nani?
Unafanya nini?
Kwa nini unafanya?
Ni tatizo gani unalotatua?
Umejifunza nini?
Hapa ndipo storytelling inapokuwa muhimu.
Hadithi nzuri inaweza kuwa na:
- Mwanzo.
- Tatizo au changamoto.
- Safari.
- Funzo.
- Suluhisho.
- Mwisho unaompa msikilizaji maana.
Lakini usisimulie hadithi kwa ajili ya kujionyesha tu.
Hadithi yako inapaswa kumsaidia mtu kuelewa thamani unayoweza kutoa.
Na unapowasiliana:
- Jua unazungumza na nani.
- Tumia lugha anayoweza kuelewa.
- Toa thamani.
- Rudia ujumbe wako kwa uthabiti.
- Jifunze kutoka kwa wasimuliaji wazuri.
- Epuka kelele zisizo na maana.
3. IFUATE NJIA ULIYOICHAGUA
Kujenga jina hakutokei kwa kuchapisha mara mbili au kuzungumza mara tatu.
Kunahitaji uthabiti.
Ukiamua kwamba eneo lako ni fulani:
Jifunze.
Fanya.
Fundisha.
Andika.
Ongea.
Rudia.
Watu wanaweza wasikuone mwanzoni.
Usichukulie hilo kama ishara kwamba hakuna thamani.
Jenga ushahidi wa uwezo wako hatua kwa hatua.
Kadiri watu wanavyokuona ukitoa thamani katika eneo moja kwa muda mrefu, ndivyo wanavyoweza kuanza kukuunganisha na eneo hilo.
Kutokana na hilo, fursa zinaweza kuanza kuonekana:
- Mwaliko wa kuzungumza.
- Ushauri.
- Mafunzo.
- Ushirikiano.
- Uandishi.
- Wateja.
- Ajira.
- Miradi.
4. FUNDISHA UNACHOJUA
Njia nzuri ya kuimarisha uelewa wako ni kujaribu kueleza unachojua kwa wengine.
Fundisha kwenye:
- Warsha.
- Mitandao ya kijamii.
- Mikutano.
- Podcast.
- Mahojiano.
- Redio.
- YouTube.
- Makundi ya kitaaluma.
- Mafunzo ya ana kwa ana.
Unapofundisha, unalazimika kupanga mawazo yako vizuri.
Na unapojaribu kujibu maswali ya wengine, unatambua mapengo katika uelewa wako.
Kwa hiyo:
Usisubiri uwe mtaalamu wa kila kitu ndipo uanze kufundisha.
Fundisha kile unachokijua vizuri, huku ukiendelea kujifunza.
5. TOA THAMANI KABLA HUJAOMBA MALIPO
Hii haimaanishi kwamba kila kitu unachofanya kiwe bure.
Inamaanisha kuwa unaweza kutumia sehemu ya maarifa yako kujenga uaminifu na kuonyesha uwezo wako.
Unaweza kutoa:
- Makala.
- Video.
- Podcast.
- Mafunzo mafupi.
- Templates.
- Miongozo.
- Ushauri wa msingi.
- Mawazo yenye kutatua matatizo.
Mtu anapopata thamani kutoka kwako mara kwa mara, anaweza kuanza kuelewa kwamba una uwezo wa kumsaidia.
Kisha bidhaa au huduma yako inayolipiwa inaweza kuwa hatua inayofuata.
Bure si lazima iwe biashara yako; inaweza kuwa njia ya kuonyesha thamani yako.
FORMULA YA “FOREVER EMPLOYABLE”
Ukiziunganisha hatua hizi zote, unapata mnyororo huu:
UJUZI → THAMANI → JUKWAA → UAMINIFU → MTANDAO → FURSA
Jenga ujuzi.
Tumia ujuzi huo kutatua matatizo.
Onyesha kazi yako kwenye jukwaa.
Jenga uaminifu.
Jenga mahusiano.
Na baada ya muda, fursa zinaweza kuanza kukufuata badala ya wewe kuzitafuta pekee.
Forever Employable inakupa mtazamo muhimu kuhusu maisha ya kazi:
Usijenge maisha yako yote kwenye ajira moja; jenga uwezo ambao unaweza kukufungulia ajira, kazi, wateja na fursa mbalimbali.
Usalama wako wa muda mrefu haupaswi kutegemea jina la kampuni unayofanyia kazi pekee.
Jenga jina lako.
Jenga ujuzi wako.
Jenga jukwaa lako.
Jenga mtandao wako.
Jenga uwezo wa kutatua matatizo.
Na muhimu zaidi, jenga thamani ambayo watu wanaweza kuiona.
Lengo si kufikia mahali ambapo hutawahi tena kutafuta kazi.
Lengo ni kufikia mahali ambapo uwezo wako, sifa yako na mtandao wako vinakufanya uwe na chaguo zaidi unapobadilisha mwelekeo wa maisha yako ya kazi.
Usingoje ajira ikutengenezee mustakabali wako.
Anza kujitengeneza wewe mwenyewe kuwa mtu ambaye fursa zinahitaji.
Kwa mtazamo wa kitabu hiki, sentensi ya kukumbuka inaweza kuwa: “Usijenge tu CV ya kuomba kazi; jenga jina na uwezo ambao unafanya watu wakutafute.”
