UCHAMBUZI WA KITABU: DEVELOPING THE LEADER WITHIN YOU.
Mambo ya kuyaweka akilini kama unataka kufanya mambo bora ukiwa kiongozi katika biashara, taasisi, kampuni au uongozi wa umma
“Everything rises and falls on leadership.” — John C. Maxwell
Kumhusu Mwandishi
John C. Maxwell ni mwandishi, mfundishaji na mzungumzaji anayejulikana sana katika eneo la uongozi. Ameandika vitabu vingi kuhusu uongozi na amefanya kazi kwa miongo kadhaa akifundisha viongozi na taasisi kuhusu namna ya kujenga uwezo wa kuongoza.
Katika Developing the Leader Within You, Maxwell anaweka msisitizo mkubwa kwenye wazo kwamba uongozi si cheo pekee; uongozi unahusiana sana na uwezo wa kumshawishi mtu mwingine kuelekea kwenye jambo fulani.
Kwa hiyo, safari ya uongozi haipaswi kuanza siku unapopewa cheo. Inapaswa kuanza siku unapoamua kujijenga wewe mwenyewe.
Haya ndiyo baadhi ya mafunzo muhimu ya kuondoka nayo.
1. Uongozi ni ushawishi
Kwa mtazamo wa Maxwell:
“Leadership is influence—nothing more, nothing less.”
Uongozi unaweza kuonekana katika mazingira mbalimbali kwa sababu watu wana uwezo wa kuwa na ushawishi juu ya wengine.
Kuwa na cheo kunaweza kukupa mamlaka, lakini cheo pekee hakihakikishi kwamba watu watakuamini, watakusikiliza au watataka kufuata mwelekeo unaouonyesha.
Ndiyo maana mtu anaweza kuwa na cheo kikubwa lakini akawa na ushawishi mdogo, wakati mwingine asiye na cheo anaweza kuwa na ushawishi mkubwa.
Uongozi unaanza na uwezo wa kushawishi.
2. Usijiambie “sikuzaliwa kuwa kiongozi”
Baadhi ya watu huamini kwamba uongozi ni kipaji ambacho mtu huzaliwa nacho na wengine hawana.
Maxwell anasisitiza kwamba uwezo wa uongozi unaweza kujengwa.
Hivyo, usitumie kutokuwa na uzoefu kama sababu ya kutokujifunza kuongoza.
Unaweza kuanza na hatua ndogo:
- Kujiongoza.
- Kuwajibika.
- Kujifunza kuwasiliana.
- Kutatua matatizo.
- Kuwasaidia wengine.
- Kuchukua majukumu.
Uongozi ni uwezo unaoweza kukuzwa.
3. Anza kuongoza kabla hujapewa cheo
Usisubiri mpaka uwe meneja ndipo uanze kujifunza kuwa kiongozi.
Ukisubiri cheo ndipo uanze kujenga uwezo wa kuongoza, utakuwa umechelewa kujiandaa.
Anza ulipo.
Ukiwa mfanyakazi, ongoza kupitia mfano wako. Ukiwa kwenye timu, kuwa mtu wa suluhisho. Ukiwa mfanyabiashara, jenga watu wanaokuzunguka.
Huhitaji cheo ili kuanza kujenga uwezo wa uongozi.
4. Wekeza katika uwezo wako wa ushawishi
Uwezo wa kuongoza watu unajengwa kwa uwezo wa kuwasiliana, kuwaelewa wengine na kuwashawishi.
Kwa hiyo, kama unataka kuongeza uwezo wako wa uongozi, jifunze:
Mawasiliano → kuelewa watu → ushawishi.
Watu hawafuati tu kile unachosema; mara nyingi huathiriwa na namna unavyowatendea, unavyowasiliana nao na thamani unayowaletea.
5. Uongozi una viwango
Maxwell anaeleza viwango vitano vya uongozi:
1. Position — Nafasi
Watu wanakufuata kwa sababu una cheo au mamlaka rasmi.
2. Permission — Ruhusa
Watu wanakufuata kwa sababu wamejenga uhusiano mzuri na wewe na wanataka kufanya kazi pamoja nawe.
3. Production — Uzalishaji
Watu wanakuamini kwa sababu unazalisha matokeo.
4. People Development — Maendeleo ya watu
Watu wanakufuata kwa sababu unawasaidia kukua na kuwa bora.
5. Pinnacle — Heshima
Hiki ni kiwango cha juu ambapo uongozi wako umejenga heshima na ushawishi mkubwa kwa muda mrefu.
Usikimbilie kutaka kuwa kwenye ngazi za juu bila kulipa gharama ya kujenga uwezo katika ngazi zilizotangulia.
6. Mafanikio yanahitaji watu wa kuyaendeleza
Kujenga kitu ni jambo moja.
Kujenga watu wanaoweza kuendeleza kile ulichojenga ni jambo jingine.
Kiongozi anayefikiria muda mrefu haulizi tu:
“Nimejenga nini?”
Anauliza pia:
“Nimewajenga akina nani ambao wanaweza kuendeleza hiki nilichokijenga?”
Urithi wa uongozi haupimwi tu kwa kile ulichokifanya, bali pia kwa watu uliowaandaa kuendelea nacho.
7. Jifunze kuweka vipaumbele
Kiongozi hawezi kutoa umakini sawa kwa kila jambo.
Kuwa na mambo mengi muhimu kwa wakati mmoja kunaweza kukufanya ushindwe kufanya jambo lolote kwa ubora unaotakiwa.
Jiulize:
“Ni jambo gani likifanyika vizuri litafanya mambo mengine yawe rahisi?”
Kisha lipe hilo jambo muda, nguvu na umakini unaostahili.
8. Tabia ndiyo msingi wa uongozi
Uwezo bila tabia unaweza kuwa hatari.
Maxwell anaweka mkazo kwenye tabia za kiongozi kama:
Uhalisia — Authenticity
Kuwa tayari kukubali makosa na kutokuwa mkamilifu.
Kujiongoza — Self-management
Kuweza kufanya maamuzi sahihi hata wakati hisia zinataka vingine.
Unyenyekevu — Humility
Kuweza kuona mambo kwa mtazamo wa wengine na kutotawaliwa na majivuno.
Ujasiri — Courage
Kufanya jambo linalopaswa kufanyika hata unapohisi hofu.
Kiongozi anayeshindwa kujiongoza mwenyewe atapata ugumu mkubwa kuwaongoza wengine.
9. Jiepushe na “magonjwa” ya uongozi
Kuna tabia zinazoweza kumdhoofisha kiongozi taratibu.
Miongoni mwa hizo ni:
- Kujiona kama utaishi milele na kusahau unyenyekevu.
- Kuwa bize kupita kiasi bila matokeo ya maana.
- Kukosa uimara wa kihisia.
- Kupanga bila kuchukua hatua.
- Kukosa mpangilio mzuri wa kazi.
- Kuwasahau watu waliokusaidia kufika ulipo.
- Kujivunia cheo au taaluma kuliko matokeo.
- Kusengenya wengine.
- Kutokuwa mtu wa kweli.
- Kujipendekeza kwa wakubwa kwa ajili ya madaraka.
- Kujifikiria wewe mwenyewe pekee.
- Kutumia udhaifu wako kama sababu ya kutokua.
- Kujilimbikizia mali bila mipaka.
- Kutanguliza maslahi binafsi kuliko wajibu kwa wengine.
- Kukimbizana na madaraka badala ya kujenga uwezo.
Uongozi unapokuwa njia ya kujinufaisha pekee, unapoteza sehemu muhimu ya kusudi lake.
10. Kipimo cha uongozi ni mabadiliko unayozalisha
Kiongozi anapaswa kuacha mazingira yake yakiwa bora kuliko alivyoyakuta.
Hilo linaweza kuwa:
- Timu yenye uwezo zaidi.
- Mfumo unaofanya kazi vizuri zaidi.
- Watu wanaowajibika zaidi.
- Huduma bora.
- Matokeo bora.
- Utamaduni chanya zaidi.
Uongozi si kuhusu kuonekana; ni kuhusu mabadiliko unayosaidia kuyatengeneza.
11. Mafanikio ya jana yanaweza kuwa kikwazo cha kesho
Usiruhusu mafanikio yako ya zamani yakufanye uamini kwamba tayari umejua kila kitu.
Mazingira hubadilika.
Wateja hubadilika.
Teknolojia hubadilika.
Watu hubadilika.
Kwa hiyo, kiongozi anayataka mafanikio ya kesho lazima awe tayari kujifunza tena leo.
Usiishi kwa sifa za jana wakati mazingira yanahitaji uwezo mpya leo.
12. Mawasiliano ya mabadiliko yanahitaji hekima
Si kila mtu anahitaji taarifa kwa namna ileile.
Unapotaka kuleta mabadiliko, elewa watu unaowasiliana nao, mazingira yao na namna wanavyopokea ujumbe.
Kiongozi mzuri hajui tu nini cha kusema, bali pia anajua nani wa kumwambia, lini na kwa namna gani.
13. Tatua matatizo
Njia mojawapo ya kujenga thamani yako kama kiongozi ni kuwa mtu wa kutatua matatizo.
Kiongozi anapokutana na tatizo haulizi tu:
“Kwa nini hili limetokea?”
Anauliza pia:
“Tulifanye nini sasa?”
Matatizo ni sehemu ya kazi ya uongozi.
Kwa hiyo, kama hutaki kukutana na matatizo, huenda hutaki majukumu ya uongozi.
14. Usilazimishe kuwa sahihi; tafuta kufanya lililo sahihi
Kiongozi anaweza kukosea.
Jambo muhimu si kushinda kila mjadala au kuthibitisha kwamba wewe ndiye mwenye akili zaidi.
Jambo muhimu ni kufikia uamuzi unaosaidia jambo kusonga mbele.
Kama umefanya makosa, kubali.
Kama kuna njia bora, jifunze.
Kama umeanguka, simama.
Lengo si kuonekana uko sahihi kila wakati; lengo ni kufanya lililo sahihi.
15. Kwenye kila tatizo kuna fursa ya kujifunza
Tatizo likitatuliwa linaweza kuacha maarifa ambayo hayakuwepo kabla.
Kwa hiyo, usiangalie matatizo kama vikwazo pekee.
Jiulize:
“Tatizo hili linanifundisha nini?”
Kisha tumia somo hilo kuzuia tatizo hilo au linalofanana nalo lisijirudie.
16. Fikra zako zinaathiri namna unavyoongoza
Kiongozi anahitaji mtazamo unaomsaidia kuona uwezekano badala ya kuona vikwazo pekee.
Baadhi ya misingi ya fikra ya kiongozi ni:
- Kuwa mfano wa kuigwa.
- Kuwa na shabaha.
- Kujitoa.
- Kuwa mstahimilivu.
- Kuona uwezekano.
- Kupigania ushindi.
Mtazamo huu haumaanishi kupuuza matatizo; unamaanisha kukabiliana nayo ukiamini kwamba yanaweza kushughulikiwa.
17. Acha visingizio, chukua hatua
Kiongozi anayelenga matokeo hawezi kutumia muda mwingi kutafuta sababu za kwa nini jambo haliwezekani.
Badala yake, anauliza:
“Ninaweza kufanya nini kwa kutumia nilicho nacho sasa?”
Kiongozi hujenga mazingira yanayowezesha watu kufanya kazi, hujipa changamoto na huchukua hatua.
18. Shinda tabia ya kuahirisha
Kuahirisha kunaweza kuonekana kama jambo dogo, lakini kwa muda mrefu kunaweza kuzuia utekelezaji wa mambo muhimu.
Badala ya kusema:
“Nitafanya baadaye,”
jifunze kusema:
“Nafanya sasa.”
Jambo muhimu hapa si kurudia kauli mara fulani kama tiba ya uhakika, bali kujenga tabia ya kuanza.
Ukiona jambo muhimu, liweke kwenye ratiba, chukua hatua ya kwanza na anza.
19. Moyo wa uongozi ni kuwahudumia wengine
Uongozi si nafasi ya kupata watu wa kukuhudumia pekee.
Ni pia nafasi ya kuwahudumia wengine.
Jiulize:
“Watu ninaowaongoza wanakuwa bora kwa sababu nimekuwa katika maisha yao?”
Kiongozi anayejenga watu huacha thamani hata baada ya yeye kuondoka.
Hili linaendana na mawazo yanayohusishwa na viongozi mbalimbali kuhusu huduma kwa wengine:
George Washington: “Every post is honorable in which a man can serve his country.”
Benjamin Franklin: “No one is useless in this world who lightens the burden of it for someone else.”
Mahatma Gandhi: “The best way to find yourself is to lose yourself in the service of others.”
Albert Schweitzer: “The only ones among you who will be really happy are those who have sought and found how to serve.”
Martin Luther King Jr.: “Everybody can be great, because everybody can serve.”
Kiini cha ujumbe huu ni kimoja:
Uongozi wenye thamani hauishii kwenye kile unachopata; unaonekana pia kwenye kile unachowapa wengine.
20. Jenga maono, nidhamu na mpango wa ukuaji
Kiongozi anahitaji kujua anaelekea wapi.
Bila maono, timu inaweza kufanya kazi nyingi bila kuwa na mwelekeo mmoja.
Lakini maono pekee hayatoshi.
Yanahitaji:
Maono → Malengo → Nidhamu → Utekelezaji → Tathmini → Ukuaji.
Bei ya uongozi ni pamoja na uwezo wa kujiongoza.
Kabla hujataka watu wawe na nidhamu, wewe mwenyewe uwe na nidhamu.
Kabla hujataka watu wajifunze, wewe mwenyewe endelea kujifunza.
Kabla hujataka watu wabadilike, uwe tayari kubadilika.
Mpango wako wa ukuaji binafsi
Endelea:
- Kuza fikra bora.
- Jenga tabia bora.
- Kubali mabadiliko.
- Jifunze usiyoyajua.
- Acha tabia na mambo yasiyokujenga.
- Jenga uwezo wa kujiongoza.
- Wekeza katika watu wengine.
Developing the Leader Within You inatukumbusha kwamba uongozi huanza ndani kabla haujaonekana nje.
Kabla hujaongoza kampuni, jifunze kujiongoza.
Kabla hujaongoza timu, jifunze kuelewa watu.
Kabla hujataka watu wakuamini, jenga tabia inayostahili kuaminika.
Kabla hujataka nafasi kubwa, jenga uwezo wa kubeba nafasi hiyo.
Na kabla hujauliza:
“Nitakuwa kiongozi lini?”
jiulize:
“Leo ninafanya nini kujenga kiongozi aliye ndani yangu?”
Kwa sababu cheo kinaweza kukupa mamlaka ya kuongoza, lakini tabia, uwezo, matokeo, mahusiano na ushawishi ndivyo vinavyokusaidia kuwa kiongozi mwenye thamani.
Palilia kiongozi aliye ndani yako.
